Boommarters

lemelerberg boommarter mark3

tekst Daniel Tuitert

De boommarter (Martes martes) is een zoogdier uit de familie marterachtigen. Het is een lang en slank zoogdier met een grote pluimstaart van ongeveer het formaat van een huiskat. De kop is spits met vrij grote oren die bovenop de kop staan. Poten en snuit zijn bijna altijd donkerder dan de koffie- tot roodbruine vacht met grijsbruine ondervacht. Opvallend is de veelal roomgele bef waarvan het patroon met vlekken en vorm individueel verschilt.

In Nederland komt ook de steenmarter (Martes foina) voor, die veel op de boommarter lijkt. De steenmarter heeft veelal een wittere bef die doorloopt tot op de voorpoten. De oren van een steenmarter zijn wat kleiner en staan meer aan de zijkant van de kop. De neusdop van een volwassen boommarter is zwart/bruin, die van de steenmarter vleeskleurig (roze) en de ondervacht is b8ij de steenmarter licht (wit) en bij de boommarter donker (grijs-bruin). Boommarters leven doorgaans in het bos en steenmarters in de buurt van bebouwing. Een marter in een bos is echter niet per definitie een boommarter en een marter bij bebouwing niet altijd een steenmarter! Er zijn nesten van boommarters in gebouwen bekend en nesten van steenmarters in holle bomen in het bos.

Verspreiding

Nederland

Vroeger kwam de sierlijke bosbewoner op bijna alle hogere gronden van Nederland voor. Tegenwoordig wordt de boommarter met name gevonden in de bosrijke gebieden op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en in de Drents-Friese wouden. Daarnaast komen er boommarters voor in de Gelderse Vallei, het Langbroeker Weteringgebied (Utrecht), het Utrechts – Noord-Hollandse plassengebied, Overijssel, de Achterhoek en Liemers, Gaasterland, de Flevopolders, de duinen van Noord- en Zuid-Holland en de Brabantse Wal. In al deze gebieden vindt voortplanting plaats. De totale populatie van de boommarter in Nederland wordt geschat op 400 - 500 volwassen dieren. De soort staat op de Rode Lijst van Bedreigde Zoogdieren als kwetsbaar en is wettelijk beschermd.

Overijssel

De boommarter komt verspreid over de provincie Overijssel in lage dichtheden voor. De grootste populaties in Overijssel zijn te vinden in de laagveenbossen van De Wieden en de Weerribben en in het Vechtdal. Ook in bosgebieden in Twente, op de Sallandse Heuvelrug en in de landgoederenzones rond Deventer, Heino en Raalte komen boommarters voor. In totaal gaat het waarschijnlijk om zo’n 40 gevallen van voortplanting in onze provincie.

Vechtdal

Sinds enkele jaren wordt door vrijwilligers van de boommarterwerkgroep van de Stichting Das & Vecht onderzoek gedaan naar het voorkomen van boommarters in het Vechtdal. In totaal is ruim 5.000 ha bos tussen Dalfsen en Hardenberg doorzocht op aanwezigheid van geschikte holle bomen. Inmiddels zijn bijna 700 bomen met holtes in kaart gebracht die potentieel geschikt zijn als nestplaats voor de boommarter. Ook hangen 7 speciaal voor de boommarter ontworpen marterkasten verspreid in het gebied.

Tot nu toe zijn op 14 verschillende plaatsen in het Vechtdal boommarternesten vastgesteld. Dit lijkt misschien een groot aantal, maar lang niet ieder jaar zijn alle bekende nestbomen bezet. Bovendien vallen er jaarlijks veel verkeersslachtoffers in het gebied. De afgelopen vijf jaar zijn er maar liefst 19 verkeersslachtoffers gemeld!

Na jarenlang tevergeefs te hebben gezocht naar boommarternesten op en rond de Lemelerberg is het in 2014 en 2015 eindelijk gelukt om voortplanting van de soort in het gebied vast te stellen. In 2014 werd een nest met jonge boommarters gevonden op landgoed Archem aan de oostzijde van de Lemelerberg. Enkele jaren daarvoor werd een zogend vrouwtje doodgereden op de drukke provinciale weg N347 die tussen de Lemelerberg en landgoed Archem loopt. In 2015 werd zowel op landgoed Archem als op de Archemerberg een nest met jonge boommarters gevonden. Het nest op de Archemerberg bevindt zich op het terrein van Landschap Overijssel.

De kans om zelf een boommarter te zien is klein. Het betreft een erg schuwe soort die voornamelijk in de schemer en ’s nachts actief is. Alleen als ze jongen hebben zijn ze in het late voorjaar en zomer overdag actief. In deze periode worden wel jagende vrouwtjes of bij de nestplaats spelende jongen waargenomen.

 


Terug naar planten en dieren in overijssel
Das en Vecht
logoStichting das en vecht
Een enthousiaste groep vrijwilligers die alles in het werk stelt voor de das in het Vechtdal